Dizel
motorlarda silindir içerisine yakıtı püskürten parçaya enjektör denir. Tüm enjektörler temelde aynı prensipte çalışsa da, elektronik sistemlerin eklenmesiyle birlikte, mekanik (hidrolik) enjektörlerden farklılaşmalar meydana gelmiştir. Burada enjektörler hakkında genel bilgiler verilmiştir, her enjektör tipi aşağıda sıralanmıştır ve detaylı bilgi için bu enjektörler seçilmelidir. Çok
yüksek yakıt basıncına dayanıklı olan enjektörler, yakıtı yüksek basınçla ve
atomize ederek (zerrecikler halinde) silindir içerisine püskürtür.
Enjektörlerin yakıtı püskürttükleri
kısıma enjekör memesi denir. Enjektör memesinde tek delik olabileceği
gibi 7 adete kadar delik olabilir. Delik sayısı arttırılabilir fakat o enjektör
için toplam delik çapı bellidir ve deliklerin toplam çapı bunu verir. Ortalama
tek bir deliğin çapı 20 mikron civarındadır.
Dizel enjektörlerin yapısal özellikleri, parçaları, çalışma biçimleri, aşağıda sıralanan enjektör çeşitlerine göre değişir. Motor gücü,
püskürtülen yakıtın miktarıyla belirlenir, püskürtülen yakıtın miktarıysa, gaz
pedalına basma miktarına göre değişir. Enjeksiyonun
(püskürtmenin) süresi, önemli ölçüde motor yüküne göre belirlenir. Enjeksiyonun
(püskürtmenin) zamanlaması (enjeksiyon avansı), önemli ölçüde motor devrine
göre belirlenir.
Hem dizel hem
benzinli motorlarda yakıtı enjektörler püskürtür. Benzinli motorlardaki
enjektörler, direkt olarak selenoid (elektromıknatıs) sayesinde açılıp
kapatılır. Selenoid bobin enjektör iğnesini hareket ettirebilir (açıp
kapatabilir), çünkü yakıt basıncı çok yüksek değildir. Dizel motorlardaki enjektörler çok yüksek
basınçla çalışırlar, bu sebeple benzinli motor enjektörleri gibi, bir selenoid
(elektromıknatıs) tarafından direkt olarak açılıp kapatılamazlar; bunun yerine
enjektör içindeki yakıt basıncında fark oluşturularak, yani yakıtın basıncını
enjektör iğnesini hareket ettirmek için kullanarak, enjektörler açılıp
kapatılabilir. Burada selenoid (elektromıknatıs) basınç farkı oluşturmak için
kullanılır (kontrol odasıyla – basınç odası arasında).
Dizel Enjektör Çeşitleri
* Hidrolik (mekanik) Enjektörler (Eski tip)
* Selenoid Valfi Enjektörler (Yeni nesil, common rail)
* Piezo Enjektörler (Yeni Nesil, Common rail)
* Pompa-Enjektörler (Yeni Nesil)
Common rail
yakıt sistemi, kullanılan enjektör tipine göre ikiye ayrılır:
*Selenoid Enjektörlü Common Rail Yakıt Sistemi
*Piezo Enjektörlü Common Rail Yakıt Sistemi
Pascal Prensibi ve Enjektörün Çalışması
Enjektörlerin çalışması temelde Pascal Prensibine dayanır.
Enjektörün basınç aktarma çubuğunun üst ucunun kesit alanı (fazla) ile,
enjektör iğnesinin alt kısmındaki kesit alanının (az) farklı olması (F=PxA), farklı kuvvet
miktarının oluşmasını sağlar, bu durumda
enjektör kapalı kalır. Daha sonra selenoid valf
tarafından yaratılan basınç farkı sayesinde, enjektör iğnesine etki eden kuvvet
değişir ve iğne açılır, püskürtme başlar.
(Bkz: Enjektör Kalibrasyonu)
(Bkz: Dizel Enjektör Geri Dönüş Debi Testi)
Ana konu (Bkz: Dizel Motor Yönetimi-Common Rail)