Toyota Multidrive S Şanzıman Yorumu
Toyota’nın CVT
şanzımanı olan Multidrive S bir tam otomatik şanzımandır. Motor ve şanzıman
arasında kavrama olarak “tork konvertörü” bulunuyor. Aslında kademesiz bir
şanzıman olan Multidrive S’te, sanal olarak oluşturulmuş 7 vites bulunuyor,
böylece vites kolu D konumundan sola çekildiğinde ileri-geri yapılarak manuel
olarak da vites değiştirilebiliyor. Vites kolunda P (park), N (boş vites), R
(geri), D(otomatik) ve + – ile manuel konumlar bulunuyor.
Bu yazıda
yaklaşık 15.000 km kullanımdan sonra, 2017 model 1.6 litre atmosferik benzinli valvematic motora sahip Corolla Multidrive S aracın şanzıman izlenimleri
aktarılacak. Öncelikle belirtmek gerekir ki, Multidrive S şanzımanın sürüş
konforu gerçekten mükemmel. En sıkışık trafikte bile kusursuz bir rahatlık ve
konfor sunuyor.
Aracı bir oyuncak gibi kullanmak mümkün. Tork konvertörlü
olması sebebiyle, araç yokuşlarda geri kaçırmıyor ve düz yolda ayak frenden
çekildiğinde araç yavaşça hareket etmeye başlıyor, bu durum; dur-kalk trafikte
ayak frende tutularak (bas-bırak) çok rahat ilerleme yapılmasını sağlıyor. Bununla birlikte dik yokuşlarda tork
konvertörü olsa bile geri kaçırma ihtimali olabilirdi, fakat zaten Advanced
pakette olan yokuş kalkış destek sisteminin birkaç saniye frenleme yapması
sayesinde, geri kaçırma olayı kesinlikle yok.
CVTşanzımanın, içten yanmalı motorun hareketini tekerleklere iletmenin en iyi yolu
olduğu bilinen bir gerçektir. Japon şanzımanı olarak da bilinen cvt, Toyota
tarafından oldukça kaliteli şekilde kullanıma sunulmuş. Şanzımanın mekanik
yapısı ve ECU yazılımı işini iyi yapıyor. Düz yolda mümkün olduğunca aracı
akarına bırakıyor, yani hafif gaz verip ayak geri çekildiğinde araç yolda
akmaya başlıyor. Şehir içi düşük hızlarda bile vites oranını yukarı çekerek,
aracın rahatça ilerlemesini sağlıyor, örneğin 30-40 km/h hızla düz yolda
giderken bile, vites 4. Vites oranında bulunuyor, bu durum hareketin
akıcılığını ve motor devrinin oldukça düşük değerlerde tutulmasını sağlıyor. Düşük
motor devri= düşük yakıt tüketimi.
Şanzıman, güç
talebi olmadıkça, gaza yüklenilmedikçe, motor devrinin minimumda kalmasını
sağlıyor. Düşük motor devri, yakıt ekonomisine büyük katkıda bulunuyor. Tork
konvertörlü klasik tam otomatik şanzımanlara göre, tork konvertörlü tam
otomatik cvt şanzımanlar daha düşük yakıt tüketimi sağlıyor. CVT şanzıman
oldukça geniş bir dişli oranı aralığı sunuyor. Düz yolda 100-120 Km/h sabit
hızda motor devri 1800-2000 dev/dk gibi düşük değerlere iniyor. Bu, 5 vitesli
benzinli motorlarda 3000 dev/dk’dır.
(Bkz: CVT Şanzıman Nedir?)
Şanzımanı 6
temel kullanım modunda veya karakteristik özellikte anlatmak mümkün.
1) Yukarıda anlatılan şehir içi 30-40km/h düz yol, çok hafif gaz, akıcı sürüş.
2) Hafif gazla
hızlanma modu. Bu durumda motor devri gaza basılma miktarına göre 2000-3000
devire çekiliyor ve cvt şanzıman oranı değiştirilerek araç hızlanmaya başlıyor.
Bu sırada motor devrinin sabitken, aracın hızlandığını; araç hızlandıkça yakıt
tüketiminin azaldığını görmek mümkün. Bu sürüşte, zaten olmayan vites
geçişlerini hissetmek mümkün değil, araç elektrikli otomobil gibi ilerliyor.
3) Biraz daha
agresif sürüşte, kalkıştan itibaren yarım gaz ve daha fazlası söz konusu
olduğunda, şanzıman çalışma şeklini değiştiriyor ve araç hızlandıkça vites
değişimini (sanal vites oranı oluşturarak) sürücüye hissettiriyor, bu sürücünün
hoşuna giden bir his. Araç hızlanırken vites oranları değiştikçe, motor
devrinin manueldeki gibi değiştiğini görmek mümkün, farklı olan ise güç
aktarımının asla kesilmeyişi ve aracın hızlanmasının pürüzsüz-akıcı şekilde
gerçekleşmesi.
5) Sportif-hızlı
sürüş. Tam gaz yapılması durumunda motor devri maksimuma çıkıyor, devir 5-6000
devir civarında sabitleniyor ve tüm hızlanma cvt şanzımanın kasnak çaplarının
değiştirilmesiyle oluşan vites oranıyla gerçekleşiyor. Bu durumda motor
devrinin üst seviyelerde sabit kalırken, hız göstergesinin hızla arttığı
görülebilir. Aracın hızlanması kademesiz bir şekilde iyi bir ivmelenmeyle
gerçekleşiyor. Ani hızlanma gerektiğinde, araç sollarken dip gaz yapmak,
atmosferik motorun yüksek devirli sesini duymak ve hızlanmayı hissetmek
gerçekten zevkli. Advanced pakette “SPORT” butonu da bulunmaktadır, sport
moduna alındığında motor yüksek devirler çevirmeye başlıyor, hızlanma
keskinleşiyor, artık ayak gazdan çekilse bile, şanzıman motoru bırakmıyor ve
akmasına eskisi gibi izin vermiyor, aracın daha atılgan olduğu
hissedilebiliyor. Sport modunda, araçta LPG olmasına rağmen hafif yokuşta dizel
Linea’nın geçildiği görülmüştür. Özetle, gaz pedalı paspasa yapıştırıldığında, benzer
sınıftaki ve yakın güçteki bir çok aracı kolaylıkla geçmek mümkün.
6) Son olarak
yokuş inerken Multidrive S şanzımanın davranışına bakalım. Araçta ivme sensörü
ve eğim sensörü bulunmaktadır. Yokuş inerken frene basılmadığı müddetçe araç
tüm hareket enerjisiyle akıyor ve hızlanıyor. Frene basıldığındaysa, ECU vites
oranını değiştirerek motoru kompresyona bindiriyor (motor freni), devir
saatinden devrin arttığı gözlemlenebiliyor, yokuşun dikliğine göre devir daha
da artıyor ve aracın hızlanmasının önüne geçilmeye çalışılıyor. Bu güzel
özellik fren balatalarının aşınmasını azaltan bir etki sunuyor. Öte yandan
hafif rampa inişlerde hızı kontrol etme görevi tamamen frenlere kalıyor, bu ise
fran balatalarının çabuk aşınmasına sebep olacaktır. Bunun önüne geçmek için,
vitesi manuele alıp elle vites küçültmek ve makul oranda motor freninden
yararlanmak mantıklı olabiliyor.
Dikkat
edilmesi gereken noktalara gelince, her otomatik şanzımanda olduğu gibi, vites
P konumuna alındığında mekanik bir kilitleme pimi şanzımanı kilitliyor,
özellikle yokuşta park ederken P konumuna almadan önce el frenini çekmek iyi
olacaktır, böylece şanzımana yük bindirilmemiş olur. Yokuşta el frenini çekmeyi
unutup, P’ye alındığında şanzımanın mekanik zorlanışı hissedilebiliyor, hoş bir
durum değil, bu yüzden el fren + P alışkanlığını edinmek en iyisi.
Geri vitese
takıldığında, aracın gaz-hareket tepkisi azalıyor, bu çok iyi düşünülmüş bir
özellik. Planet dişlilerde oluşturulan bu oran sayesinde, geri gidişlerde
aracın daha yavaş ve sakin hareket etmesi, çarpma risklerini azaltıyor ve
manevra kabiliyetini iyileştiriyor.
Vites D
konumundayken stop edilirse, araç uyarı veriyor ve P konumuna alınmasını
istiyor. Yine aynı şekilde D konumunda ve motor çalışırken sürücü kapısı açılırsa
yine uyarı veriyor.
Sonuç olarak
Toyota’nın Multidrive S şanzımanı oldukça başarılı, çok konforlu, makul
derecede ekonomik bir şanzıman.
2017 toyota corolla cvt şanzımanın yağ değişimi 80bin Km’de bir değiştirilmektedir.
Cvt şanzıman (multidrive s) için: CVT Fluid FE şanzıman yağı kullanılmalıdır.
Deneyimler arttıkça
bu yazı tekrar düzenlenecektir.
Aşağıdaki
yorum kısmında kendi otomatik şanzıman deneyimlerinizi, sorularınızı ve
yorumlarınızı paylaşabilirsiniz.
(Bkz: Otomatik Şanzıman Çeşitleri)