Motor Radyatörü Nedir Ne İşe Yarar? Radyatörün Parçaları ve Çalışması

Motor
soğutma suyu radyatör tarafından soğutulur. Radyatör motorun en ön kısmında
tamponun hemen arkasında, önden gelecek rüzgarın çarpabileceği şekilde
konumlandırılmıştır. Motoru soğutan ve kendisi ısınan motor suyu, devir daim
pompası tarafından sürekli dolaşımdadır (termostat açıkken). Isınan motor suyu,
radyatörün üst kısmındaki hortumdan radyatöre (üst kazana) giriş yapar,
radyatör kanallarından (tüplerinden) geçerek aşağı doğru hareket eder. Bu
sırada ısısının radyatöre kanallarına verir, soğuyarak aşağı doğru hareket eder
ve alt kazana bağlı alt kısımdaki hortumdan çıkarak tekrar motora gönderilir,
soğutma çevrimine devam eder. Radyatör su kanallarının arası, yüzey alanının
artması ve ısı transferinin hızlanması için, petek plakalarla kaplanmıştır.
Radyatör ne kadar büyükse, soğutma kapasitesi
o kadar fazla olur.

Araç
hareket ederken radyatör petekleri arasından hızla geçen hava, radyatörün
soğutulmasını hızlandırır. Ayrıca radyatörün arka kısmında radyatör fanı
bulunur, bu fan gerektiğinde devreye girerek, motorun ön kısmından arka kısmına
doğru hava sirkülasyonu sağlayarak soğumayı hızlandırır.

Radyatörün
Parçaları:

*Radyatör
Tüpleri (Kanalları)

*Radyatör
Peteği

*Radyatör
Üst Kazanı

*Radyatör
Alt Kazanı

*Radyatör
Kapağı (varsa)

*Radyatör
Hortumu

*Boşaltma
musluğu (varsa)

*Radyatör
fanı (Vantilatör)

Eski nesil
radyatörlerde radyatör kapağı bulunur, buradan su takviyesi yapılır. Radyatör
kapağında ayrınca bir emniyet (tahliye) valfi bulunur. Radyatör kapağının
yanından bir hat, genleşme tankına bağlanmıştır, fazla su ve su buharı bu
hortumdan geçerek genleşme tankına gider. Yeni nesil motorlarda radyatör kapağı
bulunmaz, su takviyesi veya değişimi genleşme kabından yapılır.

Radyatörün
üst kısmındaki suyun giriş yaptığı kısma radyatör üst kazanı veya üst tankı
denir. Radyatör kazanları plastik, alüminyum veya bakır olabilir. Radyatör su
kaçakları genellikle bu kazan bağlantı noktalarından gerçekleşir. Diğer
ihtimalse radyatör tüplerinin delinmesi, çatlamasıdır.

Üst ve alt
tank arasında, radyatör tüpleri (kanalları) vardır, soğutma bu kısımda
gerçekleşir. Sıcak su, bir çok kanaldan geçerek aşağı doğru akar. Radyatör
tüpleri bakır, pirinç veya son yıllarda alüminyum alaşımdan yapılmıştır.
Kanalların arası, bakır, pirinç veya alüminyumdan ince petek yüzeyle (hava
kanatçıklarıyla) kaplanmıştır.

Radyatör Kapağı Nedir? Nasıl Çalışır?

Radyatör
kapağı, radyatörün üst kısmında bulunur, kapakta çift yönlü çalışabilen yaylı
bir valf vardır. Radyatör kapağı, motor suyu basıncını belirli bir basınç
değerinde tutarak, suyun kaynamadan 100 derecenin üzerinde sıcaklığa ulaşmasına
izin verir. Kapalı devre soğutma sisteminde 1 – 1,5 bar basınç mevcuttur ve bu
basınç sayesinde suyun kaynama noktası 115 – 130 dereceye çıkar. Radyatör
kapağındaki yaylı valf çift yönlü olarak çalışır, radyatör aşırı ısındığında
oluşan buhar basıncı belirli bir değeri aşarsa, buharın yayı iterek genleşme
kabına giden hortuma geçmesi sağlanır, bu emniyet valfinin çalışmasıdır. Motor
stop edilip, radyatör soğuduğunda ise oluşacak vakum etkisiyle valf ters yönde
çalışarak, genleşme kabından radyatörün içine su akışı sağlar, sistemdeki
vakumu dengeler. Soğuk bir motorun
soğutma sistemindeki basınç, bu sebeple atmosfer basıncına eşittir. Valfli
kapağın bu şekilde çalışması, radyatörü ve soğutma sistemini mekanik
hasarlardan korur.

Ana konu (Bkz: Soğutma Sistemi ve Parçaları)