Eksantrik Mili Konum Sensörü ve Arızası (Hall (Faz) Sensörü) Nedir Ne İşe
Yarar ?
Hall
sensörü (Kam mili konum sensörü- faz sensörü) kam mili pozisyonunu belirleyerek
elektronik kontrol ünitesine (ECU) bildirir. Eksantrik
(kam) mili konum sensörü iki tipte olabilir:
*Manyetik
(endüktif) tip eksantrik mili konum sensörü. (Analog bir voltaj sinyali
üretir.)
*Hall etkili
tip eksantrik mili konum sensörü. (Hall etkili eksantrik mili konum sensörü,
kare dalga (dijital) sinyal üreterek ECU’ye iletir. (Bu yazıda hall etkili tip anlatılmıştır)
Elektronik kontrol ünitesi, faz
sensöründen aldığı bilgileri, yakıt enjeksiyonu için, enjektörlerin enjeksiyona
başlama anlarının ayarlanmasında ve ateşleme zamanlamasını ve ateşleme avansını
düzenlemek için kullanır. Hall sensöründen gelen sinyaller sayesinde,
elektronik kontrol ünitesi, motorun her bir silindirindeki pistonların
konumlarını (Üst ölü noktaya geldikleri anları) tam olarak bilebilir.
“silindir sırası sensörü” de denir, çünkü hangi silindirde o an ateşlemenin
(yanmanın) gerçekleştiğinin belirlenmesini sağlar. Eksantrik mili konum
sensörünün ucu, eksantrik milindeki sinyal dişlisine bakar ve eksantrik milinin
konumunu algılayarak ECU’ye iletilir.
Hall (kam mili konum) sensörü ayrıca, değişken subap zamanlamasının (V-TEC, VVT-i) ayarlanmasında
kullanılmaktadır. Hall sensörü sayesinde her pistonun konumunun tam olarak
bilinmesiyle, emme ve egzoz subaplarının açılıp kapanma zamanlamaları
ayarlanmaktadır.
Yeni nesil
motorlarda iki adet (çift) hall sensörü kullanılmaktadır, biri emme eksantrik
milinin konumunu ve hızını hesaplarken; diğeri egzoz eksantrik milinin konum ve
hızını hesaplar.
(Bkz: Araçtaki Tüm Sensörler)
Hall (Faz) Sensörü Nerededir
Motordaki Konumu ? (Eksantrik mili konum sensörünün yeri)
Motorun arka kısmında, silindir kapağında yukarıda, Supap
kapağı üzerinde kam milinin (eksantrik milinin) uç kısmına yakın bir yerde, kam
mili yataklarına yakın konumda, ve genellikle volanın olduğu tarafta bulunur.
Bazı motor tiplerinde, ön tarafta krank kasnağı tarafında, dişli-kayış
muhafazasında üst kısımda bulunabilir.
Eksantrik Mili (kam mili) konum Sensörü Nasıl Çalışır?
Hangi İşlerde Kullanılır? (Eksantrik mili konum sensörünün çalışması)
Eksantrik mili konum sensörü
EKÜ tarafından 5V ile beslenmektedir, Faz sensörü kare dalga üretmektedir.
Hall
sensörünün ucunun tam karşısında, eksantrik miline bağlı ve bu mille dönen bir
sensör çarkı bulunmaktadır. Bu sensör çarkındaki kanatçıkların, sensörün
önünden geçmesiyle, bir voltaj üretilir ve bu voltaj sinyali, elektronik
kontrol ünitesi tarafından alınır. Bu
voltaj sinyalinden, eksantrik (kam) milinin hızı ve konumu hesaplanır.
Hall etkisi nedir?
Bir yarı iletken parça
üzerinden akım geçirilirse ve bu yarı iletken parça, manyetik alan kuvvet
hatları tarafından dik olarak kesilirse, bu yarı iletken parçanın uçları
arasında bir voltaj oluşur. Buna hall etkisi denir.
Yani, bir hall sensörüne
akım verildiğinde, ve bu sensöre dik açıda hareket eden bir manyetik alandan
geçirildiğinde, manyetik alan gücü ve verilen akımla doğru orantılı olarak bir
çıkış gerilimi oluşur.
Eksantrik Mili Konum Sensörü Arızası – Hall Faz Sensörü Arızası Nedir?
Hall sensörü bozulursa ne olur?
Eksantrik mili Hall (faz) sensörü bozulursa, elektronik
kontrol üntesi arıza (acil durum) moduna geçer, motor çalışmaya devam
eder, motor stop edildiğinde tekrar çalışmaz. Motor
gücü sınırlandırılır. Hall sensörü arızalandığında, elektronik kontrol ünitesi motor devir sensörünün sinyallerinden
yararlanır.
Eğer motorda çift hall sensörü varsa, ve ikisi de bozulmuşsa,
motor çalışır fakat stop edildikten sonra tekrar çalışmaz. Eksantrik mili konum sensörü arızası ve çözümü hakkında daha fazla bilgi için (Bkz: P0340 Arıza Kodu Eksantrik Sensörü Arızası P0341 P0342 P0343 P0344) (Bkz: P0016 Arıza Kodu)
Hall sensörü arızasının sebepleri neler olabilir?
Bağlantı kablolarında kopukluk, kısa devre olabilir.
Bağlantı kablolarını kontrol ediniz.
Sensörün soket bağlantısında boşluk-gevşeme,
kirlenme-yağlanma veya korozyon oluşmuş olabilir, soketi kontrol edip, düzgünce
takın.
Sensörde sinyal oluşmasını sağlayan sensör çarkı hasar
görmüş olabilir, hall sensörü kullanımdan dolayı bozulmuş olabilir ya da en son
ihtimal ECU arızalanmıştır.
DİZEL MOTORDA EKSANTRİK MİLİ KONUM SENSÖRÜ
Dizel
motorda, enjektörlerin püskürtme sıralamasının belirlenmesinde eksantrik mili
konum sensörü kullanılır.
Dizel
motorlarda eksantrik mili konum sensörünün görevi, birinci silindirdeki
pistonun ÜÖN’ye ulaşma bilgisini ECU’ye iletmektir. Krank konum sensörü,
birinci piston her üst ölü noktaya ulaştığında bunu algılar ve ECU’ye iletir,
fakat birinci piston hem egzoz hem sıkıştırma için iki kez ÜÖN’ye çıkar,
Eksantrik mili konum sensörü birinci pistonun sıkıştırma zamanında olduğu
bilgisini ECU’ye ileterek motorun çalıştırılmasını sağlar. Motor bir kez
çalıştıktan sonra, krank mili konum sensörünün sinyali, enjeksiyonu yönetmek için
yeterlidir.
Dizel
Motorlarda Arıza Durumu
Eksantrik
mili konum sensörü arızalandığında stop etmiş bir dizel motor bir daha
çalışmaz. Fakat çalışan bir dizel motorun eksantrik mili konum sensörü
arızalandığında, motor çalışmaya devam eder, stop edilirse bir daha çalışmaz.
Arıza hafızasına arıza kodu kaydedilir.