Egzoz Gazı Sıcaklık Sensörünün Görevi Nedir? (Egzoz gazı ısı sensörü)
Egzoz gazı sıcaklık sensörü benzinli ve dizel araçlarda,
yakıt sarfiyatını iyileştirmek, egzoz emisyonlarını düşürmek amacıyla (katalitik konvertör ve dizel partikül filtresinin çalışmasını düzenlemek ve denetlemek), egzoz gazı sıcaklığının aşırı artmasını önlemek ve turbo şarj-katalitik konvertör-dizel partikül filtresi gibi parçaların zarar görmesini önlemek amacıyla kullanılmaktadır.
Egzoz gazı sıcaklık sensörü egzoz sisteminde birden çok amaç
için, ve genelde birden çok sayıda kullanılabilmektedir. Örneğin, SCR (Selective
Catalytic Reduction-Seçici Katalitik İndirgeme- Azotoksit İndirgeme ) Sisteminde, turbo şarj
girişinde, Katalitik konvertörde ve dizel partikül filtresi elemanlarında,
egzoz sıcaklık sensörleri kullanılmaktadır. Bu sensörlerin tam olarak kullanım
yerleri ve sensör sayıları modele göre değişiklik gösterebilir.
Egzoz Gazı Sıcaklık Sensörünün Çalışma Prensibi Nasıldır?
Egzoz gazı sıcaklık sensörü (PTC: Positive temperature
coefficient- pozitif sıcaklık katsayılı) yapıdadır. Sensörün maruz kaldığı sıcaklık arttıkça,
direnci de artacaktır. Sensörde sıcaklık değişimine bağlı olarak gerçekleşen bu
direnç değişimi, sensörü kontrol eden elektronik devre aracılığıyla voltaj
sinyaline dönüştürülerek, motor kontrol ünitesine (ECU) iletir. Egzoz sıcaklık
sensörleri, -40 santigrat dereceden +1000 santigrat dereceye kadar aralıktaki
sıcaklık değerini ölçebilir.
Egzoz sıcaklık sensörü, tüp şeklinde egzoz hattının içine
girmiş ve sıkıca vidalanmıştır. Sensör paslanmaz çelikle kaplanarak korumaya
alınmıştır. Sensörün arka kısmında elektrik bağlantı soketi bulunurken, uç
kısmındaki tüp yapının içinde, sıcaklığı algılayarak direnci değişen termistör
bulunur.
Egzoz gazı sıcaklık sensörü nerededir? (Egzoz gazı sıcaklık araçta motordaki konumu)
*Katalitik konvertörden (Dizel oksidayson katalizöründen)
önce, ve/veya
*Dizel partikül filtresinden önce (bazı modellerde dizel
partikül filtresinden önce ve sonra iki adet bulunur)
*Bazı modellerde egzoz manifoldu çıkışında, turbo şarjdan
önce bulunur.
Egzoz hattı boyunca, kullanılan egzoz donanımlarına bağlı olarak sensörün sayısı ve konumu değişecektir.
Egzoz gazı sıcaklık sensörü çeşitleri:
Partikül
filtresinden önce bulunan egzoz gazı sıcaklık sensörünün görevi nedir? Nasıl
çalışır?
Turbo şarjdan
sonra, dizel partikül filtresinden önce bulunur. Dizel partikül filtresinin
girişindeki egzoz gazı sıcaklığını ölçerek elektronik kontrol ünitesine
gönderir. Motora giren hava miktarını
ölçen Debimetre (hava kütle ölçer) sinyali + egzoz gazı basıncı sensöründen
gelen egzoz gazı basınç bilgisi + Partikül filtresinin giriş ve çıkışında
bulunan sıcaklık sensörlerinden gelen egzoz gazı sıcaklık bilgileri bir arada
kullanılarak, dizel partikül filtresini durumu (yükü-doluluk oranı) hesaplanır.
Ayrıca partikül filtresini çok yüksek egzoz gazı sıcaklıklarından korumak için
kullanılır.
*Partikül filtresinden önceki egzoz gazı sıcaklık sensörü arızası nedir ?
Partikül
filtresinden önce bulunan egzoz gazı sıcaklık sensörü arızalandığında, gösterge
panelinde dizel partikül filtresi arıza lambası yanar, motor çalışmaya devam
eder. Partikül filtresinin durumu hesaplanamadığından, ECU, yapılan kilometreye
ve motorun çalışma saatine göre belirli aralıklarla, partikül filtresinin
rejenerasyon işlemine alır.
Partikül
filtresinden sonraki egzoz gazı sıcaklık sensörünün görevi nedir? Nasıl
çalışır?
Dizel
partikül filtresinden sonra bulunur. Dizel partikül filtresinin çıkışındaki
egzoz gazı sıcaklığını ölçerek elektronik kontrol ünitesine gönderir.
Motor kontrol
ünitesi, gaz vermeden sürüş sırasında gecikmeli enjeksiyon için enjeksiyon miktarını
ayarlamak için partikül filtresinden sonraki sıcaklık sensörünün sinyalini
kullanır. Partikül filtresinden sonraki egzoz gazı sıcaklığı ne kadar yüksek
olursa, enjeksiyon miktarı o oranda düşük olur.
Turbo Şarjdaki
Egzoz Sıcaklık Sensörünün Görevi nedir? Nasıl Çalışır?
Egzoz manifoldu çıkışında, turbo
şarjın girişinde (türbin girişi) bulunur. Görevi; turbodan önceki egzoz gazının
sıcaklığını ölçerek motor kontrol ünitesine (ECU) göndermektir.
Turbo şarj egzoz gazı sıcaklık
sensörünün gönderdiği sıcaklık bilgisi, motor kontrol ünitesi tarafından,
enjeksiyon zamanlaması ve partikül filtresinin rejenerasyon (yenileme) işlemi
yapabilmesi için, ardıl (fazladan – gecikmeli)yakıt enjeksiyon miktarının hesaplanması için kullanılır.
(Not: ECU, dizel partikül filtresinde biriken kurumları yakmak için, egzoz
zamanında enjektörlerin bir miktar mazot püskürtmesini sağlar, böylece bu
mazot, partikül filtresindeki birikmiş kurumları yakarak, filtreyi temizler.)
Bunun dışında Turbo şarj egzoz gazı
sıcaklık sensörü, turbo şarjın aşırı sıcaklıklara maruz kalmasını önler.
Turbo Şarjdaki
Egzoz Sıcaklık Sensörü Arızası Nedir?
Turbo şarj egzoz gazı sıcaklık sensörü
arızalandığında (sinyal göndermediğinde), turbo şarj aşırı yüksek
sıcaklıklardan korunamaz hale gelir. Dizel partikül filtresinde rejenerasyon
(yenileme) işlemi yapılamaz. EGR sistemi devre dışı bırakılır. Sürücü gösterge
panelinde arıza lambası (kızdırma bujisi ışığı) yanar. En kısa sürede yetkili
servise gidilmesi gerekir.
