Common rail yakıt sisteminde, enjektörlere gönderilen
yakıtın basıncı ve debisi çeşitli valflerle kontrol ve kumanda edilir. Common rail yakıt sistemindeki yüksek yakıt basıncı, ECU tarafından o an istenilen değerde tutulur, bunun için ECU sistemdeki aktivatörleri ve sensörleri kullanır. Yakıt basıncını ve debisini ayarlamak için, yakıt basınç sensöründen ve yakıt geri dönüş hattındaki yakıt sıcaklık sensöründen bilgi alır. Yakıt sıcaklığı belirli bir değeri aşarsa; “yakıt miktar ayar valfi” ile pompanın bastığı yakıtın miktarını ve basıncını azaltır, yakıt sıcaklığını düşürür. ECU, sistemdeki yakıt basıncını sürekli olarak okur, bu sinyal “yakıt basınç sensöründen” gelir. ECU, yakıt basıncını düzenlemek için, sahip olduğu yakıt sisteminin konseptine bağlı olarak, aşağıdaki yöntemlerden birini kullanır. Sistem
elemanlarının çeşidi ve bulundukları yerler, yakıt sisteminin düzenine göre
(modellere göre) değişebilir. (Önce bölüm 1‘ okuyunuz)
Yüksek basınç pompasının
bastığı yakıtın basıncı dört farklı şekilde kontrol edilebilir:
a)Basınç Regülatörü ile pompa basıncının
Kontrolü. Sistemde sadece basınç regülatörü vardır. Basınç regülatörü
ya yakıt pompasında, ya da rail borusu üzerinde bulunur. Common rail yakıt sisteminde piezo enjektör
kullanılıyorsa, bu sistemdeki yüksek basınç pompasında “basınç regülatörü”
kullanılır. (Bkz: Basınç Regülatörü)
b)Yakıt Miktar Ayar Valfi (Yakıt Basınç
Ayar Valfi / Yakıt Debi Elektrovalfi) + Mekanik basınç sınırlama valfi ile yakıt
basıncının Kontrolü. Yakıt
pompasında sadece yakıt dozaj valfi (yakıt miktar ayar valfi) vardır. Rail borusunda
ise mekanik olarak çalışan bir basınç sınırlama valfi bulunur. Buna; basınç
kontrol valfi de denir (vw-audi N276) (Bkz: Mekanik Basınç Sınırlama Valfi) (Bkz: Yakıt Miktar Ayar Valfi)
c) Hem basınç regülatörü hem de yakıt
miktar ayar valfi kullanılır (yaygın). Yakıt miktarı,
“yakıt miktar ayar valfi” ile pompada ayarlanırken, pompanın bastığı yüksek
basıncın ayarı, rail borusunda bulunan “basınç regülatörü” ile ayarlanır. Bazı
sistemlerde yakıt miktar ayar valfi ve basınç regülatörü pompa gövdesi üzerinde
bulunur. Bazı sistemlerde basınç regülatörü rail borusunda, yakıt ayar valfi
ise pompa üzerinde bulunur. (Bkz: Basınç Regülatörü) (Bkz: Yakıt Miktar Ayar Valfi)
Sistemde hem basınç regülatörü, hem de yakıt miktar ayar
valfi varsa, rail yakıt basıncını hangisi ayarlıyor? Burada iki farklı durum
söz konusudur ve valfler bu iki farklı çalışma durumlarında yakıt basıncını
ayarlama görevini üstlenirler. (Çalışma durumları ve şartları sistem ve modele
göre değişiklik gösterebilir.) Bazı motor devir ve yük durumlarında (alt-orta
devirde ve düşük enjeksiyon miktarında) ikisi birden de basınç ayarlaması
yapabilir.
Basınç Regülatörünün Basıncı Ayarladığı Durum:
*Motor ilk çalıştırıldığında, ilk 30sn 1dk içinde (süre
değişkendir).
*Yakıt sıcaklığı düşük olduğunda (örneğin 20 oC
altında).
*Motor rölantide
çalışıyorken ve yakıt sıcaklığı 70 oC ‘nin altındayken.
*Araç yolda gaz vermeden ilerlerken (düz yol veya yokuş
aşağı iniş)
Yakıt Miktar Ayar Valfinin Basıncı Ayarladığı Durum:
*Motor ilk çalıştırıldıktan sonra ilk 30sn – 1dk geçtikten
sonra (süre değişkendir).
*Yakıt sıcaklığı yüksek olduğunda (örneğin 20 oC
üstünde).
*Motor rölantide
çalışıyorken ve yakıt sıcaklığı 70 oC ‘nin üstündeyken.
*Püskürtülen yakıt miktarı belirli bir değerin üzerine çıktığında
(Çalışma stratejileri marka-model-nesile göre değişiklik gösterir)
Bölüm 1 – 2
Üst konu (Bkz: Yüksek Basınç Pompası-Common Rail Pompa)
Ana konu (Bkz: Dizel Motor Yönetimi – Common Rail Yakıt Sistemi)