Rölanti Motoru Nedir?
(Rölanti Valfi) Görevi ve Arızası Nelerdir?
Gaz kelebeği (boğaz
kelebeği) rölanti motoru, gaz kelebeği
kapalıyken, emme manifolduna hava alınmasını sağlayan elektromekanik bir
parçadır. Böylece motor rölantide çalışırken yani gaz pedalına basılmıyorken,
motorun rölanti hızı, elektronik kontrol ünitesi tarafından ayarlanır. Rölanti
motoru, rölanti devrini ayarlayan bir aktivatördür.
Yeni nesil araçlar, rölanti
hızının ayarlanmasını sürücüye bırakmaz. Motor rölantisi, elektronik kontrol
ünitesi tarafından; sensörlerden gelen sinyaller, sürücü ihtiyaçları ve motorun
ihtiyaçları göz önüne alınarak ayarlanır. Motorlarda rölanti hızı genellikler
500 – 900 devir/dk’dır. Fakat rölanti hızı sabit değildir. Örneğin kışın motoru
ilk çalıştırmada veya yazın klima açıldığında, motor rölantide çalışırken, ecu
rölanti devrinin yükseltecektir. Bunu, enjeksiyon miktarını arttırarak ve gaz
kelebeğini bir miktar açarak yapar. Böylece motor rölanti devri 1000 – 1500 devire
çıkabilir.
Eski tip karbüratörlü araçlarda, rölanti devri
otomatik ayarlanamaz, karbüratördeki rölanti ayar vidası döndürülerek ayarlanır.
Rölanti motoru, ayrı bir ek
parça olarak sadece gaz telli (mekanik kontrollü) gaz kelebeklerinde
bulunur.
Elektronik (elektrikli) gazkelebeklerinde (gaz teli bulunmayan) ayrıca bir rölanti motoru bulunmaz.
Elektrikli gaz kelebekleri zaten tamamen elektronik olarak çalıştığından,
kelebeğin rölantideki açıklığı da elektrik motoru tarafından ecu kontrolünde
yapılır.
Yeni nesil araçlarda motor
rölanti hızı üç şekilde ayarlanır:
*Gaz telli gaz
kelebeklerinde, rölanti motoru kullanılarak (manyetik-plancırlı tip).
*Gaz telli gaz
kelebeklerinde, sınırlı kelebek açıklığına izin verilen ilave bir rölanti
elektrik motoru-dişli kullanılarak.
*Gaz teli olmayan elektrikli
(elektronik) gaz kelebeklerinin kullanılarak, (ayrıca bir rölanti motoruna
gerek yoktur, gaz kelebeğinin çalışması her şartta tamamen elektronik olarak
düzenlenir)
Gaz Telli Gaz
Kelebeklerindeki Manyetik-Plancırlı Tip Rölanti Motoru
Bu tip gaz kelebeklerinde, kelebeğin önünde ve arkasında birer hava
deliği bulunur ve bu delik boğazın dışında birleşmiş durumdadır. Bu hava
hattında, miktarı ayarlı bir şekilde deliği açıp kapatan rölanti motoru
bulunur. Gaz kelebeği kapalıyken, rölanti motoru bu hava kanalını bir miktar
açar temiz hava bu hattan geçerek emme manifolduna geçer. Hava kanalının
açıklık miktarı, motor rölanti devir hızını belirler.
(Toyota Corolla Rölanti Motoru ve Gaz Kelebeği)
Gaz Telli Gaz
Kelebeklerindeki Elektrikli Motorlu-Dişli Rölanti Motoru
Bu tip gaz kelebeklerinde, rölanti için ayrıca bir hava geçiş kanalı
bulunmaz. Gaz kelebeği milinin bir ucu, gaz pedalı teline bağlıyken; diğer ucu
bir elektrik motoru tarafından döndürülen dişliye bağlıdır. Fakat elektrik motorunun
gaz kelebeğini açma miktarı sınırlandırılmıştır, sadece rölanti aralığı için kelebeğe müdahale edebilir.
(Görüldüğü gibi gaz kelebeği hem gaz telli, hem de elektrik motoru var, elektrik motoru sadece rölanti devrini ayarlamak için konmuş – Volkswagen)
Gaz Teli
Olmayan Elektrikli Gaz Kelebeklerinde Rölanti Ayarı
Bu tip gaz kelebekleri en son teknoloji olup, tamamen elektronik olarak
çalışırlar, gaz teli bulunmaz. Gaz kelebeği sadece elektrik motoru tarafından
döndürülür,
rölanti ayarı da bu elektrik motoru tarafından ayarlanır. Daha fazla bilgi için tıklayın…
(Bu ise tamamen elektrikli gaz kelebeğidir, gaz kelebeği motoru hem sürücünün gaz pedalına basarak istediği kelebek açıklığını ayarlar, hem de rölanti ayarlaması yapar, tek elektrikli motor tüm işi yerine getirir. Gaz teli yoktur.)
Rölanti Motoru Arızası Nasıl Anlaşılır?
Araç rölantide stop ediyor ya da rölanti devrinde dalgalanmalar
oluyorsa, rölanti motoru arızası var demektir. Burada dikkat edilmesi gereken
nokta, motorun ateşleme, enjeksiyon ve subap sisteminde bir arıza olmamasıdır,
eğer bu kısımlarda arıza varsa, sorun rölanti motorundadır denilemez. Eğer
sayılan motor parçaları sağlam ve motor rölantideyken devir inip çıkıyor
sabitlenemiyor veya stop ediyorsa bu durumda rölanti motorunu kontrol etmek
gerekir. Rölanti motoru ve gaz kelebeği kirlenmişse, parçacılarda satılan
temizleme sıvısıyla temizlenebilir, bazen kirlilik-tıkanıklık da rölanti
dengesizliğine sebep olabilir.
Bu konuya temel oluşturması için aşağıdaki konuları okumanız önerilir:
Elektronik Gaz Kelebeği Gaz Kelebeği Konum Sensörü Gaz Pedalı Konum Sensörü
Ana konu (Bkz: Aktörler)