Benzin Otomatiği-Mekanik Benzin Pompası Nedir? Arızaları ve Belirtileri

Karbüratörlü
araçlarda depodaki benzini çekip karbüratöre gönderen parçaya mekanik benzin
pompası veya benzin otomatiği denir. Bu pompa klasik otomobillerde, klasik
motorlarda, karbüratörlü yakıt sistemine ve klasik ateşleme sistemine sahip
araç tiplerinde kullanılmıştır. Pompa tarafından yaklaşık 0,3 barlık basınçla
yakıt basılır. Yakıt, benzin otomatiğine (benzin pompası) gelmeden önce bir
filtreden geçer, benzin pompasında basınç kazanan yakıt, karbüratörün şamandıra
devresine giriş yapar.

Yeni nesil benzinli motorlarda yakıt sistemi elektronik
kontrollü ve enjeksiyonludur, buna elektronik yakıt enjeksiyonu (EFI) denir, bu
sistemde bir elektrikli benzin pompası deponun içerisinde bulunur ve yakıtı
basar.

Mekanik
benzin pompası, adından da anlaşılacağı gibi, mekanik olarak çalışır.
Hareketini eksantrik milinden (kam milinden) bir levye kolu ile alır, bu kol
pompanın içerisindeki diyaframı yukarı-aşağı hareket ettirir, bu hareket
emme-basmanın gerçekleşmesini sağlar. Eksantrik milinde, pompanın levye kolunu
hareket ettirmesi için özel bir kam vardır.

Pompanın içinde iki adet çek valf
vardır: emme çek valfi yakıt emilirken açılır, basma çek valfi yakıt basılırken
açılır.

(Bkz: Karbüratörün Yapısı-Parçaları) (Bkz: Karbüratörün Çalışma Prensibi)

Emme

Pompa diyaframının
üst kısmında kalan odaya, diyafram odası denir. Yakıt buraya dolar ve buradan
basılır. Diyafram kol tarafından aşağı çekildiğinde, odada vakum (alçak basınç)
oluşur, bu durumda akışkan sıvı alçak basıncın olduğu yere akma eğiliminde
olduğundan, emme çek valfinin de açılmasıyla odaya dolar.

Basma

Eksantrik
mili dönmeye devam ederken, levyeyi iten kam (çıkıntılı) kısmı geride kalır ve
pompa levyesi (manivela kolu) ve bağlı olduğu diyafram, artık bir yay etkisiyle
yukarı doğru itilir. Bu anda emme çek valfi kapanmış, basma çek valfi
açılmıştır. Sıvılar sıkıştırılamaz, hacim azaldığında basınçlı bir şekilde
kapalı kabı terk ederler. Diyaframın
yukarı doğru hareketiyle, diyafram odasına az önce dolmuş olan yakıt, çıkış çek
valfinden karbüratöre basılır.

Pompanın Boşta Çalışması (Pompa
Rölantisi)

Motor
çalıştığı sürece eksantrik mili döner, eksantrik mili benzin pompasını
çalıştırır. Fakat her zaman karbüratöre yakıt gönderilmesine gerek yoktur,
örneğin yokuş inerken, gaz pedalına basılmıyorken. Yani motorun (karbüratörün)
ihtiyacı olan yakıttan daha fazla yakıtın gönderilmemesi gerekir.
Karbüratördeki şamandıra tertibatı, yakıt odasında yeterince yakıt varsa zaten girişi kapatır. Bununla birlikte,
mekanik benzin pompası, ihtiyaç olmadığında yakıtın gönderilmesini engelleyecek
bir çalışma prensibine sahiptir. Pompanın, karbüratörün ihtiyacından fazla
yakıt basması durumunda, diyafram odasındaki gönderilmemiş yakıt, diyaframı ve
yayını aşağı konumda bırakır. Aşağı konumda hareketsiz kalan diyafram,
emme-basma hareketinin gerçekleşmesini engellemiş olur. Pompanın levye kolu,
diyaframı aşağı çekiyordu, diyafram zaten aşağı konumda kaldığı için, levye
kolunun eksantrik mili tarafından aşağı çekilmesinin bir anlamı kalmaz, bu
durumda pompa boşta (rölantide) çalışır.

Benzin Pompası Arızası (Benzin
Otomatiği Arızası)

Pompa kontrol
ve tamirinde, benzin yanıcı ve parlayıcı olduğundan, yangın tehlikesine karşı
çok dikkatli olunmalı, akü kutup başları sökülmeli, motorun soğuması
beklenmeli, sigara-ateşle yaklaşılmamalıdır.

Sorunun
pompadan kaynaklandığını kontrol etmek gerekir.

*Pompa gözle
kontrol edilir. Pompadan benzin sızıntısı var mı bakılır.

*Depoda
benzinki benzin durumu ve benzinin pompaya kadar sorunsuzca geldiği kontrol
edilir.

*Benzin
hortumları ve bağlantı kelepçeleri kontrol edilir. Hortumlar zamanla sertleşip
çatlarlar ve buradan yakıt sızdırırlar.

*Yakıt
filtresi kontrol edilir. Tıkanmış olabilir.

*Tüm iş
güvenliği önlemleri alınarak: pompa söküldükten sonra manivela kolu elle
çalıştırılıp veya pompa sökülmeden kabüratöre giden hat sökülüp marş yapılarak,
yakıtın akışı izlenebilir. Yakıt kesintisiz ve yeterli basınçta geliyorsa pompa
sağlamdır. Aksi halde bozuktur. (bu adım çok risklidir, sadece yetkili
kişilerce ve güvenlik önlemleri alınarak yapılabilir)

*Benzin
otomatiğinde, diyaframın yırtılması sık görülen bir arızadır, diyafram
yırtıldığında pompa gövdesindeki havalandırma deliğinden benzin kaçağı
gerçekleşir. Diyaframın arızalanmaması ve yırtılmaması için yağdan korumak
gerekir. Diyafram arızalıysa, parçası bulunuyorsa diyafram değiştirilebilir,
yoksa pompa değiştirilir.