Değişken Kapasiteli Kanatçıklı (Paletli) Tip Yağ Pompası
Kanatçıklı
(paletli) pompa normalde tek kademe çalışan pompadır. Geliştirilmiş kademeli
versiyonu ise, 2 farklı basınç kademesinde çalışabilir. Her iki basınç kademesinde de, pompa hacimsel
akış (debi) ayarlamasıyla, motorun yağ ihtiyacını sabit bir şekilde
ayarlayabilir. Kanatçıklı pompanın en son versiyonu ise, “sürekli değişken
kapasiteli” olan tipidir, bunda pompa kapasitesi ecu kumandasında, ihtiyaca
göre sürekli olarak değiştirilebilir.
Pompa
kapasitesinin değiştirilmesi amacıyla, pompanın iç kısmına, eksantrik (merkez
ekseni kaçık) ayar halkası yerleştirilmiştir. Ayar halkasının döndürülmesi,
pompanın iç hacminin değişmesine yol açar, böylece pompanın yağ basma
miktarını, değiştirildiğindeyse sistemdeki yağın basıncını değiştirir.
Motor
devri arttığında, yağlanan parçaların ihtiyacı arttığından, sistemdeki yağ
basıncı düşer. Bunun sonucu olarak, kontrol yayı, ayarlama halkasını ileri
ittirir, böylece pompanın iç hacmi artmış olur. Böylece pompanın yağ basma
kapasitesi artmış olur.
Eğer motor
devri düşerse, buna bağlı olarak motorun ihtiyaç duyduğu yağın miktarı da
azalır, bu durum yağın basıncında artış meydana getirir. Yükselen basınç, ayar
halkasının yüzeyinde basınç kuvveti oluşturarak, ayar halkasını ters yönde
hareket ettir, böylece pompanın iç hacmi azalmış olur, pompanın yağ gönderme
kapasitesi de azalmış olur.
Pompada
iki basınç kademesi mevcuttur:
*Düşük
Basınç Kademesi (Düşük Basma Hacmi)
*Yüksek
Basınç Kademesi (Yüksek Basma Hacmi)
Düşük
Basınç Kademesi (Düşük Basma Hacmi)
Düşük
motor devir aralığında, basınç kontrol ayar valfi ecu tarafından kumanda
edilerek enerjilendirilir. Yağ basınç kontrol valfi, kontrol pistonuna giden
kanalı açar. Bu durumda yağ basıncı, kontrol pistonunun her iki tarafına da
etki ediyordur, pistonu, kontrol pistonu yayına karşı ittirir ve ayar halkasının
yüzeyine etki eden yağ kanalını açar. Yağ basıncı, kontrol yüzeyine etki eder.
Ortaya çıkan kuvvet, kontrol yayınınkinden daha büyüktür ve ayar halkasını saat
yönünün tersine, kanatçıklı pompanın merkezine doğru döndürür, böylece
kanatçıklar arasındaki nakil (basma) boşluğunu azaltır. Düşük basınç
kademesinde yağ pompası motordan daha az güç çeker.
Düşük
motor yağı kademesi, aşağıdaki şartlara göre seçilir:
*Motor
yükü,
*Motor
devri,
*Yağ
sıcaklığı,
*Diğer
motor çalışma parametreleri
Yüksek
Basınç Kademesi (Yüksek Basma Hacmi)
Yüksek
motor devrinde veya yüksek motor yükü oluştuğunda (örneğin tam gazla hızlanma
anında), basınç ayar kontrol valfi, ecu tarafından kapatılır, bunun için ecu,
valfin eksi şasi bağlantısını keser. Basınç kontrol valfinin kapatılmasıyla,
aktif yağ kanalı açılır. Yağ basıncı altında kalan yüzeyin kuvveti, kontrol
pistonu yayının kuvvetinden daha azdır, böylece ayar halkasının kontrol
yüzeyine giden kanal kapanır.
Yağ
basıncının olmadığı durumlarda, kontrol yayı ayar halkasını karşı yatak
etrafında saat yönünde döndürür. Ayar halkası şimdi orta konumundan dışarı
döner ve ayrı kanatlar arasındaki dağıtım alanını genişletir. Kanat hücreleri
arasındaki boşluklar genişletilerek yağ dağıtımı arttırılır. Daha yüksek hacimsel
yağ akışı, yağ delikleri ve krank mili yatak boşluğu tarafından karşılanır ve
yağ basıncının artmasına neden olur. Bu, 2 basınç kademeli, düzenli akışlı bir
yağ pompası oluşturmayı mümkün kılar.
Üst konu (Bkz: Motor Yağ Pompası)
Ana konu (Bkz: Yağlama Sistemi)