Vuruntu Sensörü Ne İşe Yarar
(Görevi Nedir)? (Knock Sensor Nedir)
Vuruntu sensörü (knock
sensor) motorda meydana gelen vuruntu ve titreşimleri tespit eder ve elektronik kontrol ünitesine (ECU) bildirir. Motorun yakıt ve ateşleme sistemini yöneten
motor kontrol ünitesi, vuruntu sensöründen gelen sinyallere göre ateşleme ve
enjeksiyon avansını ayarlar.
Elektronik
kontrol ünitesi gelen bu sinyali hafızasında kayıtlı olan değerlerle
kıyaslayarak yorumlar ve vuruntunun
büyüklüğüne göre, motorun ateşleme avansını azaltır. Motor kontrol ünitesi, motor bloğunda bulunan
vuruntu sensörü sayesinde, hangi silindirin vuruntuya sebep olduğunu tespit
edebilir ve, noktasal olarak o silindirin ateşleme avansını azaltabilir.
Vuruntunun ortadan kalkması durumunda, ecu ateşleme avansını normal düzeyine
arttırır.
Vuruntu
sensörü, vuruntu titreşim oluştuğunda 300 ila 500 milivolt arasında bir gerilim
üretir.
Vuruntu sensörleri hem dizel
motorlarda hem benzinli motorlarda kullanılmaktadır.
*Benzinli motorlarda vuruntu
sensörü, ateşleme zamanının (ateşleme avansının) motor kontrol ünitesi tarafından
ayarlanmasını sağlarken;
*Dizel motorlarda vuruntu
sensörü, dizel enjektörlerin ön püskürtme zamanlamasının motor kontrol ünitesi
tarafından ayarlanmasını sağlar.
(Bkz: Vuruntu Nedir? Motor Neden Vuruntulu Çalışır?)
Vuruntu Sensörü Nasıl
Çalışır? ( Çalışma Prensibi)
Vuruntu
sensörünün içinde piezo kristal eleman vardır, bu piezo elemana (piezoelektrik)
titreşim ya da basınç uygulandığında, elektrik voltajı üretmektedir. Yani
vuruntu sensörü, titreşimi elektrik sinyaline dönüştürür. Vuruntu sensöründe,
motorun vuruntu-detonasyon yapması sonucu oluşan voltaj gerilimi, elektronik
kontrol ünitesine gönderilir.
Titreşime
bağlı olarak, sensörün içindeki karşı ağırlık, piezo elemanın üzerine baskı
oluşturur, bu baskı, piezo elemanda, sensörün çıkış voltajını oluşturur.
Motorda Vuruntu Sesi
Motorun
vuruntulu olarak çalışması, motorda bulunan tüm hareketli parçalara (kam mili,
subaplar, piston, biyel, biyel yatakları, piston pimi, krank yatakları,
silindir iç yüzeri vb.) zarar verir ve büyük masraflar açabilir.
Vuruntu
Sensörü Arızası Nasıl Anlaşılır? (Motorda Vuruntunun Belirtileri)
Motorda
vuruntu oluşmasının sebebi, yakıtın yanma zamanlamasının yanlış olmasından
kaynaklanır, yanma odasında meydana gelen bu düzensiz yanma olayı, motorda
titreşimlere, motorun tıkırtılı ve sesli çalışmasına (vuruntu sesi), rölantide
motor devrinde dalgalanmalara, motorun çekişinde düşüşlere, rölantide kendi
kendine motorun stop etmesine, yakıt sarfiyatının artmasına sebep olur.
Motor
vuruntulu çalıştığında, sürücü gösterge panelinde sarı renkli arıza lambası
yanacaktır. Arıza meydana geldiğinde motor kontrol ünitesi (benzinlide) ateşleme
veya (dizelde) enjeksiyon ayarını
değiştirerek düzeltmeye çalışır. Bu durumlarda arıza lambası yanıp sönecektir. Motor
rölanti devri, motor kontrol ünitesi tarafından bir miktar yükseltilecektir.
Vuruntu
Sensörü Arızası : Vuruntu sensörü bozulursa, motor güvenli çalışma moduna
geçer, motor gücü sınırlandırılır, motorun çekişi düşer, yüksek hız yapılamaz
ve yakıt sarfiyatı artar. Vuruntu sensörü arızası hakkında daha fazla bilgi ve OBD Hata Kodları için (Bkz: P0325 Arıza Kodu Vuruntu Sensörü Arızası P0326 P0327 P0328 P0332 P0333)
Motorun
Vuruntu Nedenleri Nelerdir?
Motorda
yakıtın düzensiz yanarak vuruntu oluşmasına yol etkenler genel olarak; yakıt
kalitesine, bujilerin ayarlı ve temiz olup olmamasına, doğru buji seçimine,
motorun hararet yapmasına, enjeksiyonun düzgün yapılıp yapılmamasına, ateşleme
sisteminin düzgün çalışıp çalışmamasına, subap mekanizmasının ve subapların
sağlam ve ayarlarının düzgün olup olmamasına bağlı olarak değişecektir.
Vuruntu Sensörü nerededir?
(Motordaki Konumu)
Yanma odası kaynaklı olarak oluşan titreşimleri iyi bir
şekilde algılayabilmesi için, vuruntu sensörü yanma odasına ve silindirlere en
yakın olacak şekilde takılmıştır. Arabada vuruntu sensörü, motor bloğunda, emme
manifoldunun olduğu tarafta ve emme manifoldunun alt tarafında, motor bloğuna
sonda şeklinde bağlanmış durumdadır. 4 silindirli bir motorda genellikle 2. ve
3 silindirin arasına, yani tam orta konuma 1 tane yerleştirilmiştir (bazılarında 2 tane bulunur). Eğer V tipi
motorsa (v6 v8 gibi) iki silindir bloğunda ayrı ayrı vuruntu sensörü bulunur.
(Bkz: Vuruntu Nedir? Motor Neden Vuruntulu Çalışır?)
(Bkz: Tüm Arızalar)